Search News Posts

  • General Inquiries :- +91-9799213697

  • Support :- +91-9509559668

Home

शब्दरूपाणि

शब्दरूपाणि

 

1. राम (अकारान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा          रामः             रामौ             रामाः
द्वितीया       रामम्             रामौ             रामान्
तृतीया        रामेण            रामाभ्याम्        रामैः
चतुर्थी        रामाय            रामाभ्याम्         रामेभ्यः
पंचमी        रामात्            रामाभ्याम्           रामेभ्यः
षष्ठी            रामस्य          रामयोः              रामाणाम्
सप्तमी           रामे            रामयोः             रामेषु
सम्बोधन        हे राम!        हे रामौ!              हे रामाः!
2. हरि (इकारान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा           हरिः            हरी              हरयः
द्वितीया        हरिम्            हरी              हरीन्
तृतीया         हरिणा          हरिभ्याम्         हरिभिः
चतुर्थी          हरये            हरिभ्याम्          हरिभ्यः
पंचमी          हरेः             हरिभ्याम्           हरिभ्यः
षष्ठी             हरेः             हर्योः             हरीणाम्
सप्तमी           हरौ            हर्योः                 हरिषु
सम्बोधन     हे हरे!            हे हरी!             हे हरयः!
3. पति (इकारान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा            पतिः            पती                  पतयः
द्वितीया           पतिम्            पती                पतीन्
तृतीया           पत्या          पतिभ्याम्            पतिभिः
चतुर्थी             पत्ये          पतिभ्याम्            पतिभ्यः
पंचमी            पत्युः         पतिभ्याम्            पतिभ्यः
षष्ठी               पत्युः         पत्योः                पतीनाम्
सप्तमी            पत्यौ          पत्योः                  पतिषु
सम्बोधन         हे पते!       हे पती!               हे पतयः
4. सखि (इकारान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा           सखा            सखायौ              सखायः
द्वितीया         सखायम्       सखायौ              सखीन्
तृतीया           सख्या        सखिभ्याम्           सखिभिः
चतुर्थी         सख्ये            सखिभ्याम्           सखिभ्यः
पंचमी         सख्युः           सखिभ्याम्           सखिभ्यः
षष्ठी            सख्युः           सख्योः                सखीनाम्
सप्तमी          सख्यौ          सख्योः                सखिषु
सम्बोधन       हे सखे!        हे सखायौ!          हे सखायः!
5. गुरु (गुरु उकारान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा                 गुरुः            गुरू                गुरवः
द्वितीया                गुरुम्           गुरू                 गुरून्
तृतीया               गुरुणा           गुरुभ्याम्         गुरुभिः
चतुर्थी                  गुरवे          गुरुभ्याम्           गुरुभ्यः
पंचमी                  गुरोः           गुरूभ्याम्           गुरुभ्यः
षष्ठी                     गुरोः          गुर्वोः                गुरूणाम्
सप्तमी                    गुरौ           गुर्वोः                 गुरूषु
सम्बोधन              हे गुरो!         हे गुरू!              हे गुरवः!
6. पितृ (ऋकारान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा                   पिता               पितरौ             पितरः
द्वितीया               पितरम्              पितरौ              पितृन्
तृतीया                  पित्रा               पितृभ्याम्          पितृभिः
चतुर्थी                     पित्रे             पितृभ्याम्          पितृभ्यः
पंचमी                     पितुः          पितृभ्याम्         पितृभ्यः
षष्ठी                       पितुः             पित्रोः              पितृणाम्
सप्तमी                    पितरि            पित्रोः               पितृयु
सम्बोधन              हे पितः!            हे पितरौ!          हे पितरः!
 

 

7. सखी
प्रथमा              सखाः       सखायौ              सखायः
द्वितीया          सखायम्      सखायौ              सख्यः
तृतीया        सख्या           सखीभ्याम्           सखीभिः
चतुर्थी         सख्ये            सखीभ्याम्           सखीभ्यः
पंचमी        सख्युः            सखीभ्याम्           सखीभ्यः
षष्ठी          सख्युः             सख्योः               सख्याम्
सप्तमी        सख्यि            सख्योः               सखीषु
सम्बोधन     हे सखाः!        हे सखायौ!          हे सखायः!
 
8. भूभृत् (तकारान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा          भूभृत्            भूभृतौ           भूभृतः
द्वितीया      भूभृतम्            भूभृतौ            भूभृतः
तृतीया       भूभृता            भूभृद्भ्याम्         भूभृद्भिः
चतुर्थी         भूभृते            भूभृद्भ्याम्          भूभृद्भ्यः
पंचमी        भूभृतः            भूभृद्भ्याम्          भूभृद्भ्यः
षष्ठी           भूभृतः            भूभृतोः             भूभृताम्
सप्तमी        भूभृति            भूभृतोः               भूभृत्सु
सम्बोधन   हे भूभृत्!           हे भूभृतौ!            हे भूभृतः!
 
9. गच्छत् (षतृ प्रत्ययान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा        गच्छन्              गच्छन्तौ          गच्छन्तः
द्वितीया       गच्छन्तम्           गच्छन्तौ         गच्छतः
तृतीया      गच्छता              गच्छद्भ्याम्        गच्छद्भिः
चतुर्थी        गच्छते           गच्छद्भ्याम्           गच्छद्भ्यः
पंचमी         गच्छतः        गच्छद्भ्याम्           गच्छद्भ्यः
षष्ठी           गच्छतः         गच्छतोः            गच्छताम्
सप्तमी        गच्छति          गच्छतोः            गच्छत्सु
सम्बोधन     हे गच्छन्!      हे गच्छन्तौ!         हे गच्छन्तः!
 
गच्छत् (षतृ प्रत्ययान्त स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा     गच्छन्ती             गच्छन्त्यौ           गच्छन्त्यः
द्वितीया   गच्छन्तीम्          गच्छन्त्यौ           गच्छन्तीः
तृतीया   गच्छन्त्या           गच्छन्तीभ्याम्      गच्छन्तीभिः
चतुर्थी    गच्छन्त्यै            गच्छन्तीभ्याम्      गच्छन्तीभ्यः
पंचमी    गच्छन्त्याः          गच्छन्तीभ्याम्      गच्छन्तीभ्यः
षष्ठी       गच्छन्त्याः          गच्छन्त्योः          गच्छन्तीनाम्
सप्तमी    गच्छन्त्याम्         गच्छन्त्योः          गच्छन्तीषु
सम्बोधन हे गच्छन्ति!        हे गच्छन्त्यौ!       हे गच्छेन्त्यः!
 
गच्छत् (षतृ प्रत्ययान्त नपुंसकलिंग शब्द)
प्रथमा      गच्छत्               गच्छती            गच्छन्ति
द्वितीया   गच्छत्               गच्छती             गच्छन्ति
तृतीया   गच्छता              गच्छद्भ्याम्           गच्छदिभः
चतुर्थी    गच्छते              गच्छद्भ्याम्            गच्छद्भ्यः
पंचमी    गच्छतः            गच्छद्भ्याम्             गच्छद्भ्यः
षष्ठी       गच्छतः              गच्छतोः             गच्छताम्
सप्तमी    गच्छति              गच्छतोः            गच्छत्सु
सम्बोधन   हे गच्छन्!        हे गच्छन्तौ!         हे गच्छन्तः!
                     10. आत्मन् (अन्नन्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा         आत्मा            आत्मानौ            आत्मानः
द्वितीया      आत्मानम्        आत्मानौ            आत्मनः
तृतीया     आत्मना           आत्मभ्याम्          आत्मभिः
चतुर्थी      आत्मने            आत्मभ्याम्          आत्मभ्यः
पंचमी     आत्मनः            आत्मभ्याम्          आत्मभ्यः
षष्ठी        आत्मनः            आत्मनोः            आत्मनाम्
सप्तमी     आत्मनि            आत्मनोः            आत्मसु
सम्बोधन  हे आत्मन्!         हे आत्मानौ!        हे आत्मानः!
11. कर्मन् (नकारान्त नपुसंकलिंग शब्द)
प्रथमा            कर्म            कर्मणी                कर्माणि
द्वितीया          कर्म            कर्मणी                कर्माणि
तृतीया      कर्मणा             कर्मभ्याम्            कर्मभिः
चतुर्थी        कर्मणे            कर्मभ्याम्            कर्मभ्यः
पंचमी       कर्मणः            कर्मभ्याम्            कर्मभ्यः
षष्ठी          कर्मणः            कर्मणोः             कर्मणाम्
सप्तमी       कर्मणि             कर्मणोः              कर्मसु
सम्बोधन    हे कर्मन्!         हे कर्मणी!            हे कर्माणि!
 
12. लता (आकारान्त स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा           लता            लते                  लताः
द्वितीया      लताम्            लते                    लताः
तृतीया      लतया             लताभ्याम्           लताभिः
चतुर्थी       लतायै             लताभ्याम्           लताभ्यः
पंचमी     लतायाः            लताभ्याम्           लताभ्यः
षष्ठी        लतायाः            लतयोः            लतानाम्
सप्तमी     लतायाम्            लतयोः              लतासु
सम्बोधन   हे लते!             हे लते!                हे लताः!
13. मति (इकारान्त स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा           मतिः           मती                 मतयः
द्वितीया       मतिम्            मती                   मतीः
तृतीया        मत्या            मतिभ्याम्            मतिभिः
चतुर्थी       मत्यै, मतये       मतिभ्याम्            मतिभ्यः
पंचमी    मत्याः, मतेः        मतिभ्याम्            मतिभ्यः
षष्ठी       मत्याः, मतेः        मत्योः                मतीनाम्
सप्तमी    मत्याम्, मतौ        मत्योः                मतिषु
सम्बोधन    हे मते!            हे मती!                 हे मतयः!
 
14. नदी (ईकारान्त स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा                 नदी             नद्यौ            नद्यः
द्वितीया               नदीम्           नद्यौ            नदीः
तृतीया               नद्या      नदीभ्याम्            नदीभिः
चतुर्थी                चद्यै       नदीभ्याम्            नदीभ्यः
पंचमी                नद्याः     नदीभ्याम्            नदीभ्यः
षष्ठी                  नद्याः           नद्योः            नदीनाम्
सप्तमी                नद्याम्        नद्योः             नदीषु
सम्बोधन            हे नदि!      हे नद्यौ!           हे नद्यः!
 
15. धेनु (उकारान्त स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा            धेनुः           धेनू                    धेनवः
द्वितीया         धेनुम्           धेनू                       धेनूः
तृतीया        धेन्वा            धेनुभ्याम्             धेनुभिः
चतुर्थी    धेन्वै, धेनवे          धेनुभ्याम्             धेनुभ्यः
पंचमी    धेन्वाः, धेनोः       धेनुभ्याम्             धेनुभ्यः
षष्ठी       धेन्वाः, धेनोः       धेन्वोः                धेनूनाम्
सप्तमी    धेन्वाम्, धेनौ        धेन्वोः                   धेनुषु
सम्बोधन    हे धेनो!           हे धेनू!                   हे धेनवः!
16. वधू (ऊकारान्त स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा            वधूः           वध्वौ               वध्वः
द्वितीया         वधूम्           वध्वौ                 वधूः
तृतीया         वध्वा            वधूभ्याम्             वधूभिः
चतुर्थी          वध्वै             वधूभ्याम्             वधूभ्यः
पंचमी         वध्वाः           वधूभ्याम्             वधूभ्यः
षष्ठी           वध्वाः            वध्वोः                वधूनाम्
सप्तमी        वध्वाम्           वध्वोः                   वधूषु
सम्बोधन     हे वधु!           हे वध्वौ!              हे वध्वः
 
17. मातृ (ऋकारान्त स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा           माता            मातरौ                मातरः
द्वितीया      मातरम्            मातरौ                मातृः
तृतीया        मात्रा             मातृभ्याम्            मातृभिः
चतुर्थी        मात्रे            मातृभ्याम्             मातृभ्यः
पंचमी         मातुः            मातृभ्याम्            मातृभ्यः
षष्ठी            मातुः            मात्रोः                 मातृणाम्
सप्तमी        मातरि            मात्रोः                  मातृषु
सम्बोधन        हे मातः!      हे मातरौ!            हे मातरः!
 
18. फल (अकारान्त नपुंसकलिंग शब्द)
प्रथमा          फलम्           फले                 फलानि
द्वितीया       फलम्            फले                  फलानि
तृतीया       फलेन            फलाभ्याम्           फलैः
चतुर्थी        फलाय           फलाभ्याम्           फलेभ्यः
पंचमी       फलात्            फलाभ्याम्           फलेभ्यः
षष्ठी         फलस्य             फलयोः            फलानाम्
सप्तमी         फले              फलयोः                फलेषु
सम्बोधन    हे फल!           हे फले!               हे फलानि!
19. वारि (ईकारान्त नपुंसकलिंग शब्द)
प्रथमा            वारि           वारिणी              वारीणि
द्वितीया         वारि            वारिणी              वारीणि
तृतीया      वारिणा            वारिभ्याम्           वारिभिः
चतुर्थी       वारिणे             वारिभ्याम्           वारिभ्यः
पंचमी       वारिणः           वारिभ्याम्           वारिभ्यः
षष्ठी         वारिणः            वारिणोः               वारीणाम्
सप्तमी      वारिणि             वारिणोः              वारिषु
सम्बोधन  हे वारि, हे वारे!   हे वारिणी!           हे वारीणि!
 
20. दधि (इकारान्त नपंुसकलिंग शब्द)
प्रथमा            दधि            दधिनी             दधीनि
द्वितीया         दधि             दधिनी              दधीनि
तृतीया         दध्ना             दधिभ्याम्            दधिभिः
चतुर्थी           दध्ने             दधिभ्याम्            दधिभ्यः
पंचमी          दध्नः            दधिभ्याम्            दधिभ्यः
षष्ठी             दध्नः            दध्नोः                  दध्नाम्
सप्तमी    दध्नि, दधनि         दध्नोः                दधिषु
सम्बोधन   हे दधि!            हे दधिनी!            हे दधीनि!
 
21. मधु (उकारान्त नपंसकलिंग शब्द)
प्रथमा            मधु             मधुनी               मधूनि
द्वितीया          मधु             मधुनी                मधूनि
तृतीया        मधुना           मधुभ्याम्             मधुभिः
चतुर्थी         मधुने            मधुभ्याम्             मधुभ्यः
पंचमी         मधुनः           मधुभ्याम्             मधुभ्यः
षष्ठी          मधुनः             मधुनोः               मधूनाम्
सप्तमी      मधुनि              मधुनोः                मधुषु
सम्बोधन     हे मधु, मधो!    हे मधुनी!            हे मधूनि!
22. राजन् (नकारान्त पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा               राजा        राजानौ            राजानः
द्वितीया         राजानम्       राजानौ              राज्ञः
तृतीया        राज्ञा             राजभ्याम्            राजभिः
चतुर्थी          राज्ञे             राजभ्याम्            राजभ्यः
पंचमी         राज्ञः            राजभ्याम्            राजभ्यः
षष्ठी            राज्ञः            राज्ञोः               राज्ञाम्
सप्तमी      राज्ञि, राजनि     राज्ञोः               राजसु
सम्बोधन    हे राजन्!         हे राजानौ!          हे राजानः!
 
23. जगत् (तकारान्त नपंुसकलिंग शब्द)
प्रथमा          जगत्            जगती              जगन्ति
द्वितीया        जगत्            जगती              जगन्ति
तृतीया       जगता            जगद्भ्याम्            जगद्भिः
चतुर्थी        जगते             जगद्भ्याम्            जगद्भ्यः
पंचमी       जगतः            जगद्भ्याम्            जगद्भ्यः
षष्ठी          जगतः            जगतोः            जगताम्
सप्तमी    जगति                जगतोः              जगत्सु
सम्बोधन   हे जगत्!          हे जगती!            हे जगन्ति!
 
24. मनस् (सकारान्त नपंुसकलिंग शब्द)
प्रथमा           मनः            मनसी            मनांसि
द्वितीया        मनः             मनसी           मनांसि
तृतीया       मनसा            मनोभ्याम्       मनोभिः
चतुर्थी       मनसे            मनोभ्याम्         मनोभ्यः
पंचमी       मनसः             मनोभ्याम्          मनोभ्यः
षष्ठी          मनसः             मनसोः              मनोसाम्
सप्तमी        मनसि            मनसोः                  मनस्सु
सम्बोधन   हे मनः!            हे मनसी!            हे मनांसि!
25. चेतस् (सकारान्त नपंुसकलिंग शब्द)
प्रथमा           चेतः            चेतसी              चेतांसि
द्वितीया        चेतः            चेतसी                चेतांसि
तृतीया        चेतसा           चेतोभ्याम्           चेतोभिः
चतुर्थी        चेतसे             चेतोभ्याम्           चेतोभ्यः
पंचमी       चेतसः            चेतोभ्याम्           चेतोभ्यः
षष्ठी          चेतसः            चेतसोः              चेतसाम्
सप्तमी       चेतसि             चेतसोः                चेतस्सु
सम्बोधन   हे चेतः!           हे चेतसी!            हे चेतांसि!
 

26. अस्मद् (सर्वनाम शब्द)

प्रथमा          अहम्               आवाम्                     वयम्
द्वितीया        माम्    मा         आवाम्   नौ           अस्मान्   नः
तृतीया         मया             आवाभ्याम्                 अस्माभिः
चतुर्थी    मह्यम्   मे         आवाभ्याम्    नौ      अस्मभ्यम्     नः
पंचमी       मत्             आवाभ्याम्                   अस्मत्
षष्ठी           मम   मे          आवयोः    नौ      अस्माकम्      नः
सप्तमी          मयि             आवयोः                 अस्मासु
 
27. युष्मद् (सर्वनाम शब्द)
प्रथमा     त्वम्                    युवाम्                यूयम्
द्वितीया   त्वाम्   त्वा           युवाम्   वाम्       युष्मान्   वः
तृतीया   त्वया                 युवाभ्याम्             युष्माभिः
चतुर्थी    तुभ्यम्    ते          युवाभ्याम्  वाम्     युष्मभ्यम्  वः
पंचमी    त्वत्                     युवाभ्याम्          युष्मत्
षष्ठी       तव    ते          युवयोः   वाम्          युष्माकम्      वः
सप्तमी         त्वयि                युवयोः                 युष्मासु
28. सर्व (सर्वनाम पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा          सर्वः                     सर्वौ                    सर्वे
द्वितीया        सर्वम्                     सर्वौ                 सर्वान्
तृतीया        सर्वेण             सर्वाभ्याम्                   सर्वैः
चतुर्थी        सर्वस्मै            सर्वाभ्याम्                 सर्वेभ्यः
पंचमी        सर्वस्मात्        सर्वाभ्याम्               सर्वेभ्यः
षष्ठी            सर्वस्य             सर्वयोः                सर्वेषाम्
सप्तमी          सर्वस्मिन्        सर्वयोः                   सर्वेषु
 
 

 

 

सर्व (सर्वनाम नपुंसकलिंग शब्द)

प्रथमा       सर्वम ्            सर्वे                   सर्वाणि
द्वितीया       सर्वम्             सर्वे                   सर्वाणि
तृतीया       सर्वेण             सर्वाभ्याम्            सर्वैः
चतुर्थी       सर्वस्मै             सर्वाभ्याम्            सर्वेभ्यः
पंचमी        सर्वस्मात्        सर्वाभ्याम्            सर्वेभ्यः
षष्ठी          सर्वस्य             सर्वयोः              सर्वेषाम्
सप्तमी       सर्वस्मिन्          सर्वयोः                सर्वेषु
 
सर्व (सर्वनाम स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा           सर्वा             सर्वे                     सर्वाः
द्वितीया       सर्वाम्            सर्वे                      सर्वाः
तृतीया       सर्वया            सर्वाभ्याम्            सर्वाभिः
चतुर्थी        सर्वस्यै        सर्वाभ्याम्                सर्वाभ्यः
पंचमी        सर्वस्याः         सर्वाभ्याम्            सर्वाभ्यः
षष्ठी          सर्वस्याः           सर्वयोः             सर्वासाम्
सप्तमी       सर्वस्याम्          सर्वयोः               सर्वासु
 
 
29. तद् (सर्वनाम पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा           सः             तौ                         ते
द्वितीया        तम्              तौ                       तान्
तृतीया         तेन            ताभ्याम्                 तैः
चतुर्थी         तस्मै             ताभ्याम्              तेभ्यः
पंचमी       तस्मात्            ताभ्याम्              तेभ्यः
षष्ठी            तस्य             तयोः                  तेषाम्
सप्तमी तस्मिन्~              तयोः %           तेषु

 

 

 

तद् (सर्वनाम स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा                 सा              ते                  ताः
द्वितीया              ताम्              ते                 ताः
तृतीया                तया          ताभ्याम्          ताभिः
चतुर्थी                 तस्यै          ताभ्याम्         ताभ्यः
पंचमी                तस्याः          ताभ्याम्        ताभ्यः
षष्ठी                     तस्याः        तयोः           तासाम्
सप्तमी                  तस्याम्         तयोः         तासु
 
तद् (सर्वनाम नपुंसकलिंग शब्द)
प्रथमा            तत्             ते                      तानि
द्वितीया          तत्             ते                       तानि
तृतीया          तेन             ताभ्याम्                तैः
चतुर्थी         तस्मै             ताभ्याम्              तेभ्यः
पंचमी           तस्मात्        ताभ्याम्              तेभ्यः
षष्ठी                तस्य          तयोः                 तेषाम्
सप्तमी            तस्मिन्         तयोः                  तेषु
 
30. इदम् (सर्वनाम पुल्लिंग शब्द)
प्रथमा          अयम्            इमौ                इमे
द्वितीया        इमम्            इमौ                इमान्
तृतीया       अनेन             आभ्याम्              एभिः
चतुर्थी         अस्मै            आभ्याम्             एभ्यः
पंचमी          अस्मात्        आभ्याम्             एभ्यः
षष्ठी            अस्य            अनयोः              एषाम्
सप्तमी          अस्मिन्        अनयोः              एषु
 
 

 

इदम् (सर्वनाम स्त्रीलिंग शब्द)
प्रथमा           इयम्            इमे                 इमाः
द्वितीया       इमाम्             इमे                  इमाः
तृतीया        अनया           आभ्याम्               आभिः
चतुर्थी         अस्यै            आभ्याम्                आभ्यः
पंचमी          अस्याः         आभ्याम्             आभ्यः
षष्ठी         अस्याः             अनयोः             आसाम्
सप्तमी     अस्याम्             अनयोः                आसु
 
इदम् (सर्वनाम नपुंसकलिंग शब्द)
प्रथमा          इदम्             इमे                    इमानि
द्वितीया       इदम्              इमे                   इमानि
तृतीया      अनेन              आभ्याम्             एभिः
चतुर्थी         अस्मै            आभ्याम्             एभ्यः
पंचमी      अस्मात्            आभ्याम्                एभ्यः
षष्ठी            अस्य            अनयोः               एषाम्
सप्तमी         अस्मिन्         अनयोः                 एषु

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!